Ptak II

Rekord: W grudniu 2021 r. grupa 83 figur Magdaleny Abakanowicz „Bambini” została sprzedana za ok. €3 200 000 w Domu Aukcyjnym Polswiss Art.

Rzeźba „Ptak II” powstała w ostatnim okresie twórczości Magdaleny Abakanowicz. Po 2000 roku artystka, znana z monumentalnych przedstawień postaci ludzkich, głów czy embrionów, coraz częściej zwracała się ku formom inspirowanym światem zwierząt. Pierwsze ptaki pojawiły się w jej sztuce pod koniec lat 90. – tworzone z ażurowej, drucianej materii, która wkrótce została zastąpiona trwalszym aluminium, odpornym na działanie warunków atmosferycznych. Rzeźby z rozpostartymi skrzydłami, osadzane na wysokich, smukłych postumentach, eksponowane były po raz pierwszy w 2001 roku na wystawie „Ptaki – wiadomości dobrego i złego” w Milwaukee (USA), a następnie m.in. we Wrocławiu, przed Muzeum Narodowym, Muzeum Etnograficznym i Muzeum Sztuki Współczesnej. Choć Abakanowicz tłumaczyła, że interesuje ją przede wszystkim człowiek i jego kondycja, odejście od antropomorficznych form na rzecz zwierzęcych okazuje się jedynie pozorne. Ptaki stają się metaforycznymi odpowiednikami ludzkich postaci – podobnie niepokojące, fragmentaryczne, odległe od realistycznego przedstawienia. Artystka zachowała równorzędność obu światów, podkreślając ich wspólne źródła i analogie.

Prezentowany „Ptak II” emanuje siłą i melancholią. Z jednej strony rozpostarte skrzydła sugerują gotowość do lotu, z drugiej – unieruchomienie na cokole odbiera rzeźbie możliwość wzbicia się w powietrze. Tym samym praca wywołuje napięcie pomiędzy pragnieniem wolności a doświadczeniem zniewolenia. W przeciwieństwie do wcześniejszych realizacji, które ustawiane były bezpośrednio na ziemi, rzeźba osadzona na podwyższeniu oddziela się od widza – przestajemy z nią współistnieć, stając się jedynie obserwatorami. Ptaki Abakanowicz kryją w sobie niejednoznaczność: nie są ani afirmacją natury, ani jej prostą metaforą. Są raczej projekcją ludzkiej kondycji – samotności, bezsilności, potrzeby przekroczenia ograniczeń.